Authors/Content Creator: Jone Rabosele

In Vuku Vakavanua, Qito Vakaviti

By admin admin

Authors/Content Creator: TILC , Kinijoji Rataqa Toganivalu

In iTovo kei na iVakarau Vakavanua, Vakataraisulu

By admin admin

Kinijoji Rataqa Toganivalu [Masau] Matanivanua – Roko Tui Bau. Na goneturaga Roko Tui Bau era a veiliutaki ena vanua vakaYavusa Ratu ka ra okati kina e vica na vanua e vica i Viti, vakauasivi na yasana o Tailevu kei na yasana o Lomaiviti. Qo e okati kina na goneturaga na Roko Tui Kiuva na vanua o Natena, na goneturaga na Roko Tui Viwa, na Ratu mai Moturiki, na Ratu mai Bureta Ovalau, na Tui Nabou mai Natogadravu, Rokodurucoko na vanua o Naselai kei Tui Tai mai Dravuni mai Vugalei Tailevu; ka vaka tale ga kina veiratou mai Kubuna i Wai mai Nairai ena koro o Tovu, qo eso na vanua era veivolekati sara nodra veiwekani kei na goneturaga na Roko Tui Bau ka ra kedra i Liuliu vakavanua na Roko Tui Bau.

Authors/Content Creator: TILC

In iTovo kei na iVakarau Vakavanua, Carasala

By admin admin

Authors/Content Creator: TILC

In iTovo kei na iVakarau Vakavanua, Veibuli se Veivagunuvi

By admin admin

Authors/Content Creator: Bigitibau, Sekove

In Tukutuku Dewaigusu, Tukutuku se Talanoa makawa

By admin admin

Authors/Content Creator: TILC

In iTovo kei na iVakarau Vakavanua, Gonevou

By admin admin

Soli Tukutuku: Josevata Qalo (Turaga ni Mataqali Mataniika) Salome Likutabua (Mataqali Matalevu) Vani Kasanisinukula (Mataqali Satavu - marama ni Lasakau Bau) Uraia Torau (Mataqali Matalevu)

Authors/Content Creator: Anasa Tawake

In iTovo kei na iVakarau Vakavanua, Vakarau vakavanua tale eso

By admin admin

Na Taqa e dua na ivalavala ena gauna makawa, na gauna ni vakacibi ivalu, na qaravi kalouvu kei na veikanikani. Qo e mai vakavuna na kena sega ni matata vinaka vei keda na itovo kei na ivalavala ni veivaluvaluti ena gauna makawa. Eda kalougata ena nodra mai vakadinadinataka vakaivola e so na yago vulavula era mai bula veimaliwai tu kei ira na itaukei ena gauna eda rawa ni vakatoka ni se butobuto tu na noda vanua. Qo me vakataki William Diapea kilai tu ena yaca buli o “Cannibal Jack”, na nona ivolaniveisiga e qai mai volai kina na kena ivola tukutuku me baleta na nona mai bula tu ena Pasifika, e qai mai yacani ivola na “Cannibal Jack”. O William Endicott e soko mai ena waqa na Glide me mai vaqara dri, na yasi kei na dakunivonu ena 1829. E qai mai vola na ivola na “Wrecked Among Cannibals in the Fijis”. O ira na turaga qo e dua e kilai levu sara ena itukutuku makawa kei Viti o Misi Seveti (Charlie Savage) na liga imatau ni Vunivalu mai Bau. Qo e dua e veivuke ena tete ni nona kaukaua na Vunivalu mai Bau. E dodonu meda vakavinavinaka tale ga vei ira na isevu ni kaulotu mai Viti, qo me vakataki Misi Korosi (William Cross), Misi Kakili (David Cargill), ratou na isevu ni talatala kei iratou na itokatoka ni bete i Maria (Marist priest). O ira qo era mai vakaivolataka na keda itukutuku ka ra qai veisautaka na itovo ni noda bula na itaukei. E dua ga na vanua e Viti e bula tiko kina na yaca qo na taqa, i Rewa. E nodratou itavi vakavanua o Nāqāvoka na taqava (yadrava mai na dua na vanua kina dua tale) na Roko Tui Dreketi. Ena ilavelave tarava ena sagai me na qai vakadikevi vakavinaka sara na itukutuku e sokumuni me laurai tale ga na veivanua e Viti e dau vakayacori kina na taqa. Na itukutuku e tabaki ena ilavelave qo, e sokumuni mai ena ivola era sa tabaki oti, na veitarotarogi kei ira na lewenivanua ka vakauasivi na kena lai vakasokumuni mai na itukutuku mai vei ira na turaga ni vanua o Toga Naqavoka, ena soqo ni Siga kei Rewa. Na vanua o Rewa era se vakadadamuria tiko ga na taqa, ia sa duatani na kena inaki. E vuna levu duadua e galeleta kina na vanua o Rewa na vakadidike qo baleta ni bula tiko kina na yaca qo na taqa.

Authors/Content Creator: Sakiusa Bainivalu Baikeirewa

In Tukutuku se Talanoa makawa

By admin admin

Na Taqa e dua na ivalavala ena gauna makawa, na gauna ni vakacibi ivalu, na qaravi kalouvu kei na veikanikani. Qo e mai vakavuna na kena sega ni matata vinaka vei keda na itovo kei na ivalavala ni veivaluvaluti ena gauna makawa. Eda kalougata ena nodra mai vakadinadinataka vakaivola e so na yago vulavula era mai bula veimaliwai tu kei ira na itaukei ena gauna eda rawa ni vakatoka ni se butobuto tu na noda vanua. Qo me vakataki William Diapea kilai tu ena yaca buli o “Cannibal Jack”, na nona ivolaniveisiga e qai mai volai kina na kena ivola tukutuku me baleta na nona mai bula tu ena Pasifika, e qai mai yacani ivola na “Cannibal Jack”. O William Endicott e soko mai ena waqa na Glide me mai vaqara dri, na yasi kei na dakunivonu ena 1829. E qai mai vola na ivola na “Wrecked Among Cannibals in the Fijis”. O ira na turaga qo e dua e kilai levu sara ena itukutuku makawa kei Viti o Misi Seveti (Charlie Savage) na liga imatau ni Vunivalu mai Bau. Qo e dua e veivuke ena tete ni nona kaukaua na Vunivalu mai Bau. E dodonu meda vakavinavinaka tale ga vei ira na isevu ni kaulotu mai Viti, qo me vakataki Misi Korosi (William Cross), Misi Kakili (David Cargill), ratou na isevu ni talatala kei iratou na itokatoka ni bete i Maria (Marist priest). O ira qo era mai vakaivolataka na keda itukutuku ka ra qai veisautaka na itovo ni noda bula na itaukei. E dua ga na vanua e Viti e bula tiko kina na yaca qo na taqa, i Rewa. E nodratou itavi vakavanua o Nāqāvoka na taqava (yadrava mai na dua na vanua kina dua tale) na Roko Tui Dreketi. Ena ilavelave tarava ena sagai me na qai vakadikevi vakavinaka sara na itukutuku e sokumuni me laurai tale ga na veivanua e Viti e dau vakayacori kina na taqa. Na itukutuku e tabaki ena ilavelave qo, e sokumuni mai ena ivola era sa tabaki oti, na veitarotarogi kei ira na lewenivanua ka vakauasivi na kena lai vakasokumuni mai na itukutuku mai vei ira na turaga ni vanua o Toga Naqavoka, ena soqo ni Siga kei Rewa. Na vanua o Rewa era se vakadadamuria tiko ga na taqa, ia sa duatani na kena inaki. E vuna levu duadua e galeleta kina na vanua o Rewa na vakadidike qo baleta ni bula tiko kina na yaca qo na taqa.

Authors/Content Creator: TILC

In Veivakamarautaki Vakavanua

By admin admin