Authors/Content Creator: Sakiusa Bainivalu Baikeirewa

In Oral tradition

By admin admin

Na Taqa e dua na ivalavala ena gauna makawa, na gauna ni vakacibi ivalu, na qaravi kalouvu kei na veikanikani. Qo e mai vakavuna na kena sega ni matata vinaka vei keda na itovo kei na ivalavala ni veivaluvaluti ena gauna makawa. Eda kalougata ena nodra mai vakadinadinataka vakaivola e so na yago vulavula era mai bula veimaliwai tu kei ira na itaukei ena gauna eda rawa ni vakatoka ni se butobuto tu na noda vanua. Qo me vakataki William Diapea kilai tu ena yaca buli o “Cannibal Jack”, na nona ivolaniveisiga e qai mai volai kina na kena ivola tukutuku me baleta na nona mai bula tu ena Pasifika, e qai mai yacani ivola na “Cannibal Jack”. O William Endicott e soko mai ena waqa na Glide me mai vaqara dri, na yasi kei na dakunivonu ena 1829. E qai mai vola na ivola na “Wrecked Among Cannibals in the Fijis”. O ira na turaga qo e dua e kilai levu sara ena itukutuku makawa kei Viti o Misi Seveti (Charlie Savage) na liga imatau ni Vunivalu mai Bau. Qo e dua e veivuke ena tete ni nona kaukaua na Vunivalu mai Bau. E dodonu meda vakavinavinaka tale ga vei ira na isevu ni kaulotu mai Viti, qo me vakataki Misi Korosi (William Cross), Misi Kakili (David Cargill), ratou na isevu ni talatala kei iratou na itokatoka ni bete i Maria (Marist priest). O ira qo era mai vakaivolataka na keda itukutuku ka ra qai veisautaka na itovo ni noda bula na itaukei. E dua ga na vanua e Viti e bula tiko kina na yaca qo na taqa, i Rewa. E nodratou itavi vakavanua o Nāqāvoka na taqava (yadrava mai na dua na vanua kina dua tale) na Roko Tui Dreketi. Ena ilavelave tarava ena sagai me na qai vakadikevi vakavinaka sara na itukutuku e sokumuni me laurai tale ga na veivanua e Viti e dau vakayacori kina na taqa. Na itukutuku e tabaki ena ilavelave qo, e sokumuni mai ena ivola era sa tabaki oti, na veitarotarogi kei ira na lewenivanua ka vakauasivi na kena lai vakasokumuni mai na itukutuku mai vei ira na turaga ni vanua o Toga Naqavoka, ena soqo ni Siga kei Rewa. Na vanua o Rewa era se vakadadamuria tiko ga na taqa, ia sa duatani na kena inaki. E vuna levu duadua e galeleta kina na vanua o Rewa na vakadidike qo baleta ni bula tiko kina na yaca qo na taqa.